Nowa Przędzalnia

Poznaj historię

Nowa Przędzalnia została wzniesiona w dwóch etapach w latach 1910-1912. Była największym i najnowocześniejszym budynkiem produkcyjnym Zakładów Żyrardowskich, a zarazem jednym z pierwszych tak okazałych gmachów przemysłowych w Polsce wykonanych w konstrukcji żelbetowej. Powstała w końcowym okresie największego rozwoju fabryki, tuż przed wybuchem I wojny światowej.

Konstrukcję budynku zaprojektowano tak, aby wytrzymywała ogromne obciążenia i drgania powodowane pracą tysięcy wrzecion. Nową Przędzalnię połączono ze Starą Przędzalnią zadaszonym, żelbetowym pomostem, którym można było przemieszczać ludzi i materiały pomiędzy budynkami.

Na najwyższej kondygnacji znajdowały się duże zbiorniki wykorzystywane podczas obróbki lnu, a także instalacje służące ochronie przeciwpożarowej.

W lipcu 1915 roku wycofujące się wojska rosyjskie zniszczyły część najważniejszych obiektów Zakładów Żyrardowskich. Nowa Przędzalnia została uszkodzona, a jej odbudowę prowadzono w pierwszej połowie lat 20. XX wieku. Po wznowieniu działalności ponownie służyła produkcji włókienniczej, zarówno w okresie międzywojennym, jak i po II wojnie światowej.

Produkcja trwała do załamania działalności Zakładów Przemysłu Lniarskiego w latach 90. XX wieku. Po zakończeniu działalności przemysłowej Nowa Przędzalnia została poddana rewitalizacji i adaptacji na funkcje mieszkaniowo-usługowe. Powstałe w jej wnętrzach Lofty de Girarda oficjalnie otwarto w 2017 roku. Podczas adaptacji wyeksponowano elementy dawnej konstrukcji żelbetowej oraz zachowane wyposażenie przemysłowe, w tym historyczne drzwi przeciwpożarowe.

Architektura

Nowa Przędzalnia jest monumentalnym, pięciokondygnacyjnym budynkiem wzniesionym na planie wydłużonego prostokąta. Jej szkielet wykonano z żelbetu, co na początku XX wieku było rozwiązaniem bardzo nowoczesnym. Konstrukcja pozwoliła uzyskać duże, otwarte hale produkcyjne i przenosić obciążenia powodowane przez ciężkie maszyny oraz ich nieustanne drgania.

Wnętrze przędzalni miało układ halowy i trzytraktowy, z regularnie rozmieszczonym systemem żelbetowych podpór. W centralnej części budynku znajduje się płytki ryzalit mieszczący reprezentacyjną klatkę schodową oraz szyby wind towarowo-osobowych. Dodatkowe klatki schodowe umieszczono w skrajnych częściach gmachu.

Górną część elewacji wieńczy pełna attyka. Jej ślepe ścianki mają formę wklęsłych łuków, rozdzielonych obeliskami umieszczonymi w narożnikach, a w części środkowej ozdobionych niewielkimi frontonami.