Dworzec Kolejowy

Poznaj historię

Linia Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej została uruchomiona przez Żyradów, ówcześnie Rudę Guzowską, w 1845 roku i odegrała ogromną rolę w rozwoju miasta.

Pierwszy budynek dworca, wybudowany w latach 40. XIX wieku, był w większości drewniany, wybudowany w stylu „szwajcarskim” według projektu Jana Jakuba Gaya. Drugi budynek, parterowy, wzniesiony z czerwonej cegły w stylu koszarowm, powstał w latach 70. XIX wieku. Około 1900 roku przed stacją czekały jeszcze konne powozy dowożące pasażerów do centrum Osady Fabrycznej.

Podczas I wojny światowej infrastruktura kolejowa, wraz z budynkiem dworca, została poważnie uszkodzona. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości rozpoczęto szeroki program odbudowy dworców. Wtedy właśnie, w latach 1919-1922, powstał obecny dworzec kolejowy. Projekt przypisywany jest Romualdowi Millerowi, jednemu z najważniejszych architektów związanych z odbudową polskiej infrastruktury kolejowej po 1918 roku.

Nowy budynek otrzymał formę inspirowaną polskim dworem, która miała podkreślać tożsamość odrodzonego państwa i symbolicznie tworzyć reprezentacyjną bramę do miasta.

Dworzec przetrwał kolejne dziesięciolecia, zachowując swoją funkcję i formę. Obecnie jest wpisany do ewidencji zabytków. W 2026 roku Miasto Żyrardów i PKP S.A. zapowiedziały modernizację obiektu.

Architektura

Poprzedni, murowany dworzec był budynkiem parterowym z dwukondygnacyjnym, trójosiowym ryzalitem środkowym. Jego wygląd można zobaczyć na Foto 1 w sekcji Podróż w czasie.

Obecny dworzec wzniesiono z wykorzystaniem murów wcześniejszego budynku, ale nadając mu dworkową formę. Budynek powstał na planie wydłużonego prostokąta, z ryzalitami, wieżą umieszczoną na osi oraz prostokątnymi przybudówkami przy krótszych bokach.

Bryła dworca nawiązuje do tradycyjnej polskiej architektury rezydencjonalnej. Charakterystyczne są wysokie dachy, jasne tynkowane elewacje, rozbudowane partie wejściowe oraz reprezentacyjny charakter budynku. We wnętrzu zachowały się również elementy historycznego wystroju nawiązujące do architektury dworskiej.