Kościół św. Karola Boromeusza
W skrócie
1890-1891
neogotyk
ul. Kościelna 12, 96-300 Żyrardów
kościół filialny parafii w Wiskitkach; następnie pierwszy kościół parafialny w Żyrardowie
rzymskokatolicki kościół parafialny parafii pw. św. Karola Boromeusza
czynny kościół; wnętrze dostępne z uwzględnieniem nabożeństw
Opis budynku skonsultowano merytorycznie z pracownikami Muzeum Mazowsza Zachodniego w Żyrardowie.
Poznaj historię
Pierwsze starania o stworzenie miejsca kultu dla katolickich mieszkańców Żyrardowa podjęli właściciele fabryki już na początku lat 70. XIX wieku. Rozwijająca się osada należała wówczas do parafii w Wiskitkach, a znaczna odległość do kościoła utrudniała uczestnictwo w nabożeństwach. W 1882 roku w jednym z prywatnych domów urządzono tymczasową kaplicę, która szybko okazała się zbyt mała dla rosnącej liczby wiernych.
Budowę murowanej świątyni rozpoczęto w 1890 roku. Całość prac sfinansował Karol Dittrich jr., a cegły pochodziły z należącej do Towarzystwa Akcyjnego Zakładów Żyrardowskich cegielni w Radziejowicach. Kościół ukończono w 1891 roku, a 8 grudnia tego samego roku poświęcił go dziekan Antoni Maciążkiewicz.
Początkowo świątynia była kościołem filialnym parafii w Wiskitkach. W 1898 roku utworzono przy niej pierwszą samodzielną parafię żyrardowską pw. Matki Bożej Pocieszenia. Niewielki kościół nie był jednak w stanie pomieścić wszystkich wiernych, dlatego wkrótce rozpoczęto budowę znacznie większej świątyni przy głównym placu miasta. Po jej ukończeniu w 1903 roku kościół św. Karola Boromeusza pełnił funkcję kościoła szkolnego, a następnie rektorskiego. Samodzielną parafię pw. św. Karola Boromeusza erygowano w 1977 roku.
W 1978 roku w budynku wybuchł pożar, który całkowicie zniszczył dach i poważnie uszkodził wnętrze. Udało się jednak uratować część zabytkowego wyposażenia, w tym obrazy, meble, chór oraz organy związane z pracownią braci Rieger. Kościół odbudowano zgodnie z jego pierwotną formą. Podczas późniejszych prac konserwatorskich odkryto w prezbiterium historyczne polichromie, zamalowane po pożarze, a następnie poddano je restauracji.
Podróż w czasie
Architektura
Kościół wzniesiono z czerwonej, nieotynkowanej cegły w stylu neogotyckim. Jest to świątynia orientowana, z prezbiterium skierowanym na wschód. Budynek założono na planie prostokąta, do którego dostawiono węższe, również prostokątnie zamknięte prezbiterium. Jego forma nawiązuje do kościołów halowych.
Wnętrze podzielone jest słupami na trzy nawy, przy czym nawa środkowa jest nieznacznie wyższa od bocznych. Nawy boczne przykrywają drewniane stropy, natomiast nad nawą główną znajduje się drewniane sklepienie pozorne. Posadzkę wykonano z białych, szarych i czarnych płytek ułożonych w geometryczne wzory.
Neogotycki charakter budynku podkreślają ostrołukowe okna i portale, ceglane fryzy, przypory, sterczyny oraz schodkowe zwieńczenia fasady. Kościół nie posiada osobnej dzwonnicy a niewielki dzwon umieszczono w wieżyczce znajdującej się w partii frontowej. Świątynię otacza zachowane ogrodzenie pochodzące z końca XIX wieku.
W kościele znajdują się trzy ołtarze. Jeden z nich poświęcony jest św. Karolowi Boromeuszowi i mieści obraz namalowany w 1891 roku przez Augusta Frinda, malarza związanego z rodziną Dittrichów. W wyposażeniu świątyni zachował się również obraz Matki Bożej Niepokalanie Poczętej, wykonany przez tego samego artystę w 1881 roku.
