Budynek administracji
W skrócie
pomiędzy 1903 a 1906 r.
ceglana architektura przemysłowa
ul. Bolesława Limanowskiego 45, 96-300 Żyrardów
budynek administracyjny
siedziba Starostwa Powiatowego w Żyrardowie
ogólnodostępne części budynku można odwiedzać w godzinach pracy urzędu
Opis budynku skonsultowano merytorycznie z pracownikami Muzeum Mazowsza Zachodniego w Żyrardowie.
Poznaj historię
Budynek powstał na potrzeby administracji dynamicznie rozwijających się Zakładów Żyrardowskich i należał do ostatniej fazy intensywnej rozbudowy fabrycznego zespołu „Centrali”.
W gmachu mieściły się biura urzędników fabrycznych, w tym dział techniczny, wspierający działalność Kantoru Głównego położonego po przeciwnej stronie ulicy.
W latach 20. XX wieku działała tu przyfabryczna szkoła techniczna, określana jako szkoła rzemieślniczo-tkacka. W późniejszym okresie budynek ponownie zajmowały biura pionu technicznego fabryki.
Po II wojnie światowej przeprowadzano w budynku bieżące remonty, naprawy instalacji i prace adaptacyjne. W latach 90. XX wieku wnętrza przystosowano do potrzeb administracji samorządowej i urzędniczej.
Podróż w czasie
Architektura
Budynek wzniesiono na planie wydłużonego prostokąta, którego dłuższa oś przebiega ze wschodu na zachód. Jest to wolnostojący, podpiwniczony gmach o czterech kondygnacjach i użytkowym poddaszu. Przykrywa go dach dwuspadowy o niewielkim nachyleniu, urozmaicony lukarnami oraz świetlikiem w zachodniej części.
Ściany wymurowano z czerwonej cegły ceramicznej, pozostawionej bez tynku. Elewacje podzielono poziomymi gzymsami oraz pionowymi ceglanymi lizenami i pilastrami. Całość wieńczy gzyms koronujący z dekoracyjnym fryzem konsolkowym, wykonanym z odpowiednio ułożonych cegieł.
Okna niższych kondygnacji zamknięto łukami odcinkowymi. Najbardziej dekoracyjnie opracowano najwyższe piętro, gdzie pomiędzy ceglanymi pilastrami znajdują się półkoliste arkady obejmujące pary wąskich okien. Ponad nimi umieszczono niewielkie, okrągłe rozety. Powtarzający się rytm arkad nadaje budynkowi reprezentacyjny charakter i odróżnia najwyższą kondygnację od pozostałych części elewacji.
Wnętrze ma układ dwutraktowy, a klatkę schodową umieszczono we wschodniej części gmachu. Ceramiczne stropy odcinkowe oparto na stalowych belkach i żeliwnych kolumnach. Część tych konstrukcyjnych elementów zachowała się we wnętrzach budynku.
Forma Dawnej Administracji nawiązuje do sąsiednich budynków produkcyjnych zespołu „Centrala”. Ceglane elewacje, regularny układ okien i oszczędne detale są charakterystyczne dla żyrardowskiej architektury przemysłowej przełomu XIX i XX wieku.
