Kantor Główny
W skrócie
przed 1885 r.
styl arkadowy - Rundbogenstil
ul. Bolesława Limanowskiego 44, 96-300 Żyrardów
siedziba dyrekcji i głównego biura Towarzystwa Akcyjnego Zakładów Żyrardowskich Hiellego i Dittricha
siedziba Urzędu Miasta Żyrardowa oraz Multimedialnego Ośrodka Tradycji i Edukacji Kulturalnej - MOTEK
ogólnodostępne części budynku można odwiedzać w godzinach funkcjonowania Urzędu Miasta i MOTKA
Opis budynku skonsultowano merytorycznie z pracownikami Muzeum Mazowsza Zachodniego w Żyrardowie.
Poznaj historię
Kantor Główny został wzniesiony przed 1885 rokiem, w okresie intensywnej rozbudowy żyrardowskiej fabryki. Po utworzeniu w 1885 roku Towarzystwa Akcyjnego Zakładów Żyrardowskich Hiellego i Dittricha stał się siedzibą jego dyrekcji oraz głównego biura. Kantor był administracyjnym centrum, z którego zarządzano jednym z największych zakładów włókienniczych w Królestwie Polskim.
W Kantorze znajdowały się gabinety członków zarządu, biura administracji, księgowość, wydziały techniczny i budowlany oraz poczta. W późniejszym okresie działało tu także biuro projektowe. W 1896 roku budynek rozbudowano od strony północnej, dodając parterowe skrzydło zakończone dużą salą.
Kantor pozostawał miejscem pracy kolejnych pokoleń żyrardowian aż do końca lat 90. XX wieku. Później przez ponad dwadzieścia lat nie był użytkowany i stopniowo niszczał. W 2016 roku przeprowadzono badania oraz ekspertyzy techniczne, które stały się podstawą programu prac konserwatorskich i adaptacji budynku do nowych funkcji.
Po pięciu latach rewaloryzacji Kantor został ponownie otwarty 21 czerwca 2024 roku. Dziś mieści się w nim Urząd Miasta Żyrardowa, a w jednym ze skrzydeł działa MOTEK – multimedialna przestrzeń poświęcona historii i dziedzictwu miasta.
Podróż w czasie
Architektura
Kantor Główny jest trzykondygnacyjnym, częściowo podpiwniczonym budynkiem wzniesionym na planie litery „H”. Jego bryłę tworzą połączone skrzydła oraz wydatny prostokątny ryzalit od strony południowej. W 1896 roku od północy dobudowano parterowe skrzydło zakończone dużą salą.
Budynek wzniesiono z czerwonej cegły, elewacje ozdobiono detalami wykonanymi z profilowanej cegły, a poszczególne kondygnacje zróżnicowano formą okien i rodzajem dekoracji. Architektura Kantoru reprezentuje historyzujący styl arkadowy, określany niemiecką nazwą Rundbogenstil.
Bryłę przykrywają dachy dwu- i czterospadowe, pierwotnie kryte łupkiem. W ich połaciach umieszczono lukarny zwieńczone smukłymi dachami czterospadowymi. Regularny rytm okien, poziome gzymsy i ceglane arkady nadają gmachowi elegancki, reprezentacyjny charakter, odróżniający go od typowych budynków produkcyjnych.
We wnętrzu zachowało się wiele elementów pierwotnego wystroju: klatka schodowa z żeliwnymi kolumnami i balustradą, drewniane stropy, drzwi z ozdobnymi portalami, profilowane okładziny słupów oraz rzadko spotykane stropy wykonane ze stalowej blachy falistej. Zachowały się również historyczne meble i elementy wyposażenia dawnych biur.
